Projektowanie i eksploatacja instalacji wody pitnej zgodnie z przepisami prawa

Znaczenie powszechnie uznanych zasad techniki podczas projektowania i eksploatacji

§ 13 rozporządzenie w sprawie wody pitnej określa jasno: Instalacje wodociągowe należy projektować w taki sposób, aby spełniały co najmniej powszechnie uznane zasady techniki. Muszą być one eksploatowane co najmniej zgodnie z powszechnie uznanymi zasadami techniki.

Przez powszechnie uznane zasady techniki rozumie się zasady techniczne lub procedury, które mają podstawy naukowe oraz są powszechnie znane i sprawdzone w praktyce. Stanowią one miarodajny standard techniczny i są zasadniczo prawnie wiążące. Należą do nich między innymi normy (np. normy DIN), dyrektywy (np. dyrektywy VDI), a także przepisy w sprawie zapobiegania wypadkom(np. przepisy DGUV).

Ważne: Przestrzeganie tych zasad nie jest jedynie zaleceniem, lecz stanowi podstawę prawidłowego projektowania, wykonania, utrzymania sprawności oraz bezpiecznej eksploatacji instalacji wody pitnej.

Dlaczego odchylenia mogą stać się problemem

Odstępstwa od powszechnie uznanych zasad techniki mogą przysporzyć problemów prawnych. Zwłaszcza w przypadku instalacji wody pitnej wszelkie odstępstwa mogą wiązać się z zagrożeniami higienicznymi i stanowić zagrożenie dla zdrowia użytkowników. Odstępstwa są zatem możliwe jedynie w absolutnie wyjątkowych przypadkach. Muszą być one uzgodnione w umowie, co najmniej równoważne pod względem technicznym oraz zapewniać odpowiedni poziom bezpieczeństwa. W tym zakresie obowiązek udokumentowania i udzielenia informacji spoczywa zawsze na wykonawcy.

Ważne: Teoretycznie możliwe zagrożenia dla zdrowia wykluczają już jakiekolwiek odstępstwa.

Wyraźne zalecenia dotyczące praktyki: Należy konsekwentnie przestrzegać powszechnie uznanych zasad technicznych. Odstępstwa mogą wiązać się z ryzykiem prawnym, higienicznym i zdrowotnym.

Oprócz powszechnie uznanych zasad techniki, podczas eksploatacji instalacji wody pitnej obowiązuje również tzw. obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa.

Brzmi on następująco: Każdy, kto stwarza lub utrzymuje źródło zagrożenia, ma obowiązek podjąć niezbędne i uzasadnione środki ostrożności (środki zabezpieczające) w celu zapobieżenia szkodom wyrządzonym innym osobom.

W przypadku naruszenia tego obowiązku mogą powstać roszczenia odszkodowawcze na podstawie § 823 BGB.

Rozpoznawanie i zapobieganie zagrożeniom

Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa wymaga, by zapobiegać ewidentnym zagrożeniom dla użytkowników. Dla administratorów instalacji wody pitnej oznacza to, że muszą oni mieć na uwadze potencjalne zagrożenia i podejmować odpowiednie środki ochronne. Należą do nich np. zagrożenia higieniczne wynikające ze stagnacji, nieodpowiednich materiałów, a także zagrożenia związane ze zbyt gorącą wodą.

Ważne: Ewentualne zagrożenia należy uwzględnić już na etapie planowania. Projektanci powinni zwrócić uwagę inwestorom na potencjalne zagrożenia i zaproponować odpowiednie środki zaradcze.

Eksploatacja, konserwacja i dokumentowanie

Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa nie polega jedynie na jednorazowym wyeliminowaniu zagrożeń na etapie projektu. Administratorzy muszą również podczas eksploatacji zadbać o to, aby instalacja wody pitnej nie stwarzała żadnego zagrożenia dla użytkowników. W tym celu kluczowe znaczenie mają regularne kontrole, konserwacje i dokumentowanie.

Wskazówka: Również w zakresie eksploatacji i konserwacji punktem odniesienia są powszechnie uznane zasady techniki. Określają one, jakie środki są niezbędne do zapewnienia bezpiecznej i higienicznej eksploatacji.

Podstawowy warunkiem utrzymania jakości wody pitnej jest regularna wymiana wody. Zgodnie z normą VDI 6023 musi ona odbywać się najpóźniej co 72 godziny.

Szczególnie w budynkach publicznych, takich jak szkoły czy biura, może szybko dojść do stagnacji – na przykład podczas długich weekendów, świąt lub w okresie urlopów. Jeżeli woda pozostaje w instalacji zbyt długo, bakterie takie jak Legionella mogą namnożyć się w nadmiernym stopniu. Aby temu zapobiec, należy zapewnić regularną wymianę wody we wszystkich punktach jej poboru.

Obok wymiany wody również temperatura wody ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania nadmiernemu namnażaniu się bakterii. Obowiązuje zasada: zimna woda < 25 °C i ciepła woda > 55 °C

Stosowanie odpowiednich materiałów i produktów

Również zastosowane materiały mają wpływ na jakość wody pitnej: Metale, elementy z tworzyw sztucznych lub osady mogą wpływać na właściwości wody pitnej i zagrażać jej bezpieczeństwu higienicznemu. Dlatego należy stosować wyłącznie odpowiednie i dopuszczone materiały oraz produkty.

Podstawę prawną stanowią w tym zakresie między innymi § 14 i § 15 rozporządzenia w sprawie wody pitnej. Wymagania te dotyczą materiałów, które mają kontakt z wodą pitną.

Wskazówka: Normy techniczne, takie jak DIN EN 806-2, DIN 1988-200 i DVGW W 534 wskazują, że: Wybór odpowiednich materiałów zależy również od właściwości lokalnej wody pitnej. Projektanci powinni zatem uwzględnić wytyczne dostawcy wody i już na etapie projektu dobrać odpowiednie materiały oraz komponenty.

Ochrona przed oparzeniem i bezpieczne użytkowanie

Norma DIN EN 806-2 wymaga, aby instalacje podgrzanej wody pitnej były zaprojektowane w taki sposób, że ryzyko oparzenia jest niskie. W przypadku obszarów wrażliwych zaleca się przestrzeganie konkretnych limitów temperatury: W szpitalach, szkołach i domach spokojnej starości temperatura wypływu nie powinna przekraczać 43 °C. W natryskach w przedszkolach oraz w specjalnych strefach domów opieki temperatura powinna być ograniczona do maksymalnie 38 °C.

Nawet jeżeli te wytyczne mają początkowo jedynie charakter zaleceń, mogą one mieć kluczowe znaczenia dla administratorów w kontekście obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa. Administratorzy muszą chronić użytkowników przed zagrożeniem opisanym w normie – albo poprzez wdrożenie zaleceń normy DIN, albo poprzez inne środki, które w sposób niezawodny zapewniają wymagany poziom bezpieczeństwa.

Zwłaszcza pod natryskiem występuje podwyższone ryzyko obrażeń ze strony gorącej wody. Dlatego projektując bezpieczny natrysk bez barier należy każdorazowo uwzględnić baterię termostatyczną do ochrony przed oparzeniem. Natynkowa armatura natryskowa MODUS MD-T firmy SCHELL jest wyposażona w technologię ThermoProtect i zapewnia ona stałą temperaturę wody, również w przypadku wahań ciśnienia w sieci.

W przypadku awarii zasilania zimną wodą zatrzymuje ona automatycznie wypływ wody i chroni w ten sposób przed oparzeniami. Odblokowywany ogranicznik temperatury zapewnia ponadto, że podczas normalnego użytkowania temperaturę wody można ustawić maksymalnie na 38 °C – czyli zgodnie z zaleceniami normy DIN EN 806-2. Dodatkowo technologia IsoBody zapewnia, że obudowa armatury dzięki termicznemu odizolowaniu utrzymuje niemalże temperaturę otoczenia, co pozwala wykluczyć ryzyko oparzenia w razie jej dotknięcia.

Oprócz tego firma SCHELL oferuje praktyczne rozwiązanie w postaci termostatu na zawór kątowy do szybkiego i łatwego doposażenia w ochronę przed oparzeniem. Pozwala on zminimalizować ryzyko poparzenia ograniczając maksymalną temperaturę wypływu - można ją ustawić dowolnie, np. zgodnie z DIN EN 806-2 na maksymalnie 43 °C. Dzięki praktycznej konstrukcji termostat na zawór kątowy można zastosować również w ciasnych miejscach.

Zarządzanie wodą dla higienicznej eksploatacji

Szczególnie polecanym rozwiązaniem dla higienicznej eksploatacji jest System Gospodarowania Wodą SWS/SMART.SWS firmy SCHELL. Pomaga on administratorom w utrzymaniu jakości wody pitnej oraz w zapewnieniu regularnej wymiany wody we wszystkich punktach jej poboru. Zamiast przeprowadzania ręcznej wymiany wody, armaturę elektroniczną firmy SCHELL można połączyć za pomocą SWS / SMART.SWS w sieć i sterować nią centralnie. Dzięki temu spłukiwania antystagnacyjne mogą przeprowadzać automatycznie - wedle potrzeby w zależności od czasu lub temperatury. Pomaga to w zapewnieniu prawidłowej eksploatacji instalacji wody pitnej oraz ograniczeniu zagrożeń higienicznych spowodowanych stagnacją wody.

Dzięki SMART.SWS zarządzanie wodą jest ponadto możliwe z dowolnej lokalizacji. Administratorzy i zarządcy obiektów mogą w ciągu kilku sekund uzyskać zdalny podgląd, monitorować i sterować ważnymi parametrami roboczymi, takimi jak spłukiwania antystagnacyjne, krzywe temperatury, zużycie wody oraz komunikaty systemowe, w wielu budynkach. Pełne dokumentowanie stanowi ponadto dowód na to, że podjęto działania mające na celu utrzymanie jakości wody pitnej.

Projektowanie zgodne z przepisami, bezpieczna eksploatacja

Kluczowe znaczenie dla zapewnienia zgodności instalacji wody pitnej z przepisami prawa ma połączenie profesjonalnego projektu, odpowiednich produktów, bezpiecznej eksploatacji oraz pełnej dokumentacji. Kto z wyprzedzeniem uwzględnia potencjalne zagrożenia, ten tworzy solidną podstawę do zapewnienia bezpieczeństwa i zgodności z przepisami instalacji wody pitnej.